လက္​လွမ္​းမီသ​ေလာက္​ တီဘီ​ေရာဂါအ​ေၾကာင္​းအရာမ်ား

TB ေရာဂါရွိမရွိေသြးစစ္ေဆးျခင္း

Gene Xpert
(၁)တစ္ေန႕ကို (၁၀)ေယာက္ေလာက္ပဲစစ္ႏိုင္တယ္
(၂)ပိုးရွိမရွိေျပာႏိုင္တယ္
(၃)ပိုးရွိလွ်င္ေဆးယဥ္ပါးမႈရွိမရွိေျပာႏိုင္တယ္
(၄)သလိပ္1CC မွာပိုးအေကာင္ေရ (၁၀၀)ေလာက္ရွိရင္ကို (+)ျပႏိုင္တယ္
(၅)၂နာရီအတြင္းအေျဖထြက္ႏိုင္တယ္
(၆)Gene X pert စစ္ရန္
-R.R လူနာတိုင္း(Relapse, Treatment After Default, Treatment After Lost To Followup
-Failure
-Follow-up (+) ေသာလူနာတိုင္း
-MDR Contact လူနာ
-HIV (+)လူနာ
-Initial Regimen Failure
-Retreatment Regimen Failure

Gene X Pert Results
N = တီဘီပိုးမေတြ႔ျခင္း
I = တီဘီပိုးေတြ႔ရွိမႈ မေသခ်ာျခင္း
T = တီဘီပိုးေတြ႔ျခင္း
RR = Rifampicin ေဆးယဥ္ပါးျခင္း
TI = တီဘီပိုးေတြ႔ရွိျပီ RR မေသခ်ာ

MDR-TB
MDR-TB (၂)မ်ိဳး
(၁)Primary MDR-TB (Initial Resistance)တီဘီေဆးေသာက္သံုးခဲ့ျခင္းမရွိဘဲ ယဥ္းပါးေနျခင္း
(၂)Secondary MDR-TB(Acquired Resistance)ေဆးကုသစဥ္၊ေဆးေသာက္ျပီး ယဥ္ပါးျခင္း

MDR-TB ျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္းရင္း
(၁)ေဆးကုသရမည့္ အခ်ိန္ကာလ ျပည့္သည္ထိ ကုသမႈမခံယူျခင္း
(၂)အာနိသင္မျပည့္ဝေသာ ေဆးမ်ားကို အသံုးျပဳျခင္း
(၃)ညႊန္ၾကားထားသည့္အတိုင္းေဆးမ်ားကို မွန္မွန္ကန္ကန္မေသာက္ျခင္း
(၄)ေဆးမ်ားခ်န္၍ေသာက္ျခင္း/ေရြးခ်ယ္ေသာက္ျခင္း
(၅)မွားယြင္းေသာေဆးကုထံုးႏွင့္ ကုသျခင္း

တီဘီေရာဂါကုသေနသူမ်ား၏ ၂၀% မွာ MDR-TB ျဖစ္ျပီး ၂% မွာ XDR-TB ျဖစ္ေနၾကသည္။

MDR-TB ကို ကုသရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ေဆးဝါးမ်ား
(1)Injection Amikacin
(2)Levofloxacin
(3)Ethionamide
(4)Pyrazinamide
(5)Para amino salicylic acid (or)sodium
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အသံုးျပဳေသာ စံကူထံုး မွာ
6 Amk + Lfx + Eto + Cs + Z / 14 Lfx + Eto + Cs + Z

MDR-TB ကုသေပးႏိုင္သည့္ နည္းလမ္းမ်ား
(၁) ေဆးရံုတက္ေရာက္ကုသျခင္း (Hospitalization)
(၂) ေဆးခန္းသို႔ေန႔စဥ္သြားေရာက္ကုသျခင္း (Clinic- based Treatment)
(၃) အိမ္တိုင္ယာေရာက္ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ကုသျခင္း (Community- based Care)

TB ေဆးကုသမႈရလာဒ္မ်ား (Treatment Outcomes)
Cured
Completed
Died
Treatment Failure
Loss to follow up
Transfer out / Not Evaluated

Infection Control Of MDR-TB (3)မ်ိဳး
(၁)အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနည္းလမ္းျဖင့္ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း(Administrative Control)
(၂)ပတ္ဝန္းက်င္ေလထုမွ ကူးစက္ျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း( Environmental Control)
(၃)အသက္လမ္းေၾကာင္းမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း( Personal Protection)

PPM DOTS ( Public Private Mixed) မိတ္ဖြဲ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ျခင္း
3PPM DOTS
(1)Public Private Mixed DOTS
(2)Public Public Mixed DOTS
(3)Private Private Mixed DOTS